Cyfrowy paszport produktu – nowy dokument tożsamości towaru

Kod na produkcie może wkrótce prowadzić nie tylko do instrukcji obsługi. Pozwoli również sprawdzić, z czego produkt powstał, czy można go naprawić, jakie substancje zawiera oraz w jaki sposób powinien zostać poddany recyklingowi.

Cyfrowy paszport produktu, czyli Digital Product Passport – DPP, ma stać się jednym z najważniejszych narzędzi unijnej polityki zrównoważonych produktów. Jego zadaniem będzie gromadzenie i udostępnianie informacji o produkcie przez cały jego cykl życia – od wykorzystanych materiałów i procesu produkcji, przez sprzedaż i naprawę, aż po ponowne użycie lub zagospodarowanie odpadu.

Podstawę wprowadzenia DPP stanowi rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1781 ustanawiające ramy ustalania wymogów ekoprojektu dla zrównoważonych produktów, określane jako ESPR – Ecodesign for Sustainable Products Regulation. Rozporządzenie weszło w życie 18 lipca 2024 r. i ustanawia ramy, na podstawie których Komisja Europejska będzie stopniowo przyjmowała szczegółowe wymagania dla poszczególnych grup produktów.

DPP nie jest zwykłą elektroniczną etykietą

Cyfrowy paszport produktu nie powinien być utożsamiany z samym kodem QR umieszczonym na opakowaniu.

Kod QR, znacznik RFID albo inny identyfikator będzie jedynie nośnikiem danych, za pomocą którego użytkownik uzyska dostęp do cyfrowego zestawu informacji o produkcie. Właściwy paszport będzie obejmował uporządkowane dane zapisane w interoperacyjnym systemie, dostępne dla określonych uczestników rynku zgodnie z przypisanymi im uprawnieniami.

Zgodnie z ESPR dane zawarte w DPP powinny opierać się na otwartych standardach, być – stosownie do ich charakteru – możliwe do odczytu maszynowego, uporządkowane, przeszukiwalne i przenoszalne. System ma ograniczać uzależnienie przedsiębiorcy od jednego dostawcy technologii, czyli tzw. vendor lock-in.

Nośnik danych będzie mógł znajdować się:

• bezpośrednio na produkcie;
• na jego opakowaniu;
• w dokumentacji dołączonej do produktu.

Miejsce umieszczenia identyfikatora zostanie określone osobno dla każdej grupy produktowej w odpowiednim akcie delegowanym Komisji Europejskiej.

Nie powstanie jeden uniwersalny paszport dla wszystkich produktów

ESPR nie wprowadza od razu identycznego obowiązku dla wszystkich przedsiębiorców i wszystkich towarów.

Rozporządzenie tworzy ogólne ramy prawne. To dopiero akty delegowane dotyczące poszczególnych grup produktów określą:

• od kiedy paszport będzie obowiązkowy;
• jakie dane powinien zawierać;
• czy paszport ma dotyczyć modelu, partii czy pojedynczego egzemplarza;
• gdzie powinien znajdować się nośnik danych;
• kto będzie miał dostęp do poszczególnych informacji;
• jak długo dane mają być dostępne;
• kto będzie uprawniony do ich wprowadzania i aktualizowania.

Po objęciu danej kategorii właściwym aktem delegowanym produkt będzie mógł zostać wprowadzony do obrotu lub oddany do użytku tylko wtedy, gdy będzie posiadał wymagany cyfrowy paszport. Dane zawarte w paszporcie mają być dokładne, kompletne i aktualne.

Co do zasady akty delegowane ustanawiające konkretne wymagania mają zapewniać przedsiębiorcom odpowiedni okres dostosowawczy. Data ich stosowania nie powinna przypadać wcześniej niż 18 miesięcy od wejścia danego aktu w życie, chyba że zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek.

Nie istnieje zatem jedna data, od której każdy towar sprzedawany w Unii Europejskiej musi posiadać DPP.

Jakich produktów może dotyczyć DPP?

ESPR obejmuje zasadniczo towary fizyczne wprowadzane do obrotu lub oddawane do użytku, w tym komponenty i produkty pośrednie.

Rozporządzenie nie ma jednak zastosowania m.in. do:

• żywności;
• pasz;
• produktów leczniczych;
• weterynaryjnych produktów leczniczych;
• żywych roślin, zwierząt i mikroorganizmów;
• produktów pochodzenia ludzkiego;
• niektórych aspektów pojazdów uregulowanych w przepisach sektorowych.

Oznacza to, że DPP będzie rozwijany przede wszystkim dla produktów przemysłowych i konsumpcyjnych, dla których przepływ wiarygodnych informacji o materiałach, trwałości, naprawie i recyklingu może poprawić funkcjonowanie gospodarki o obiegu zamkniętym.

Które produkty zostały uznane za priorytetowe?

W kwietniu 2025 r. Komisja Europejska przyjęła pierwszy plan prac ESPR na lata 2025–2030. Wskazano w nim grupy produktów, dla których w pierwszej kolejności mają być analizowane i przygotowywane szczegółowe wymagania ekoprojektu.

Do grup priorytetowych należą:

• tekstylia, ze szczególnym uwzględnieniem odzieży;
• meble;
• materace;
• opony;
• żelazo i stal;
• aluminium.

Plan obejmuje również działania horyzontalne dotyczące naprawialności produktów oraz zawartości materiałów pochodzących z recyklingu w sprzęcie elektrycznym i elektronicznym.

Wskazanie produktu w planie prac nie oznacza jeszcze, że obowiązek posiadania DPP już obowiązuje. Dla danej grupy konieczne jest przeprowadzenie prac przygotowawczych i przyjęcie szczegółowego aktu delegowanego. Dopiero ten akt wskaże zakres informacji i termin rozpoczęcia stosowania wymagań. Komisja zapowiedziała także przegląd śródokresowy planu w 2028 r., co może prowadzić do rozszerzenia lub zmiany listy priorytetów.

Jakie dane może zawierać cyfrowy paszport?

Zakres DPP nie będzie jednakowy dla wszystkich produktów. Paszport odzieży będzie zawierał inne informacje niż paszport mebla, opony, baterii albo urządzenia elektronicznego.

W zależności od grupy produktowej DPP może obejmować informacje dotyczące:

• identyfikacji produktu, modelu, partii lub egzemplarza;
• producenta, importera albo innego odpowiedzialnego podmiotu;
• miejsca lub zakładu produkcji;
• materiałów i surowców wykorzystanych do produkcji;
• zawartości surowców pochodzących z recyklingu;
• obecności substancji potencjalnie niebezpiecznych;
• trwałości i przewidywanego okresu użytkowania;
• możliwości konserwacji, naprawy i modernizacji;
• dostępności części zamiennych;
• sposobu demontażu produktu;
• możliwości ponownego użycia lub odnowienia;
• sposobu prawidłowej segregacji i recyklingu;
• śladu węglowego albo szerszego śladu środowiskowego;
• dokumentów potwierdzających zgodność produktu;
• instrukcji użytkowania i informacji o bezpieczeństwie.

ESPR pozwala na określanie wymagań dotyczących m.in. trwałości, niezawodności, możliwości ponownego użycia, modernizacji, naprawy, zawartości materiałów z recyklingu, obecności substancji budzących obawy oraz śladu węglowego i środowiskowego. To, które dane rzeczywiście znajdą się w paszporcie, będzie zależało od szczegółowego aktu dotyczącego danego produktu.

Dlatego nie należy zakładać, że każdy paszport będzie zawierał pełną historię pochodzenia wszystkich surowców albo dokładny ślad środowiskowy. Taki obowiązek musi wynikać z przepisów właściwych dla określonej grupy produktów.

Pochodzenie materiałów i identyfikowalność łańcucha dostaw

Jedną z najważniejszych funkcji DPP ma być poprawa identyfikowalności produktu.

W praktyce może to oznaczać konieczność gromadzenia danych nie tylko przez producenta finalnego wyrobu, ale również przez dostawców:

• surowców;
• komponentów;
• substancji chemicznych;
• materiałów z recyklingu;
• powłok, klejów i barwników;
• części zamiennych;
• opakowań i materiałów pomocniczych.

Producent nie będzie w stanie przygotować prawidłowego paszportu, jeżeli wcześniej nie otrzyma odpowiednich danych od uczestników łańcucha dostaw. DPP może więc pośrednio wpłynąć na treść umów handlowych, specyfikacji technicznych, procedur zakupowych oraz audytów dostawców.

Informacje powinny być przypisane do odpowiedniego poziomu identyfikacji produktu. Akt delegowany może wymagać utworzenia paszportu dla całego modelu, określonej partii albo każdego egzemplarza osobno.

Informacje o naprawie i częściach zamiennych

DPP ma wspierać rozwój napraw, ponownego użycia i regeneracji produktów.

Profesjonalny lub niezależny serwis może dzięki paszportowi uzyskać dostęp do informacji potrzebnych do:

• bezpiecznego rozłożenia produktu;
• ustalenia rodzaju zamontowanych części;
• przeprowadzenia diagnostyki;
• wymiany elementów;
• usunięcia lub aktualizacji oprogramowania;
• prawidłowego ponownego montażu;
• oceny, czy produkt nadaje się do dalszego użytkowania.

Nie oznacza to jednak, że każda informacja techniczna będzie publicznie dostępna dla wszystkich. Szczegółowe prawa dostępu mają zostać określone dla danej grupy produktowej. Inny zakres danych może otrzymać konsument, inny serwis, a jeszcze inny organ nadzoru rynku.

DPP może w ten sposób ograniczyć sytuacje, w których produkt jest przedwcześnie wymieniany wyłącznie dlatego, że brakuje informacji technicznych koniecznych do przeprowadzenia naprawy.

Informacje o substancjach niebezpiecznych

Cyfrowy paszport może stać się również ważnym narzędziem prawa chemicznego.

Dane o obecności substancji budzących obawy mogą być potrzebne:

• konsumentowi – do świadomego wyboru produktu;
• serwisowi – do bezpiecznej naprawy;
• zakładowi recyklingu – do ustalenia sposobu przetwarzania odpadu;
• organowi nadzoru – do kontroli zgodności produktu;
• producentowi kolejnego produktu – do oceny możliwości wykorzystania materiału odzyskanego.

ESPR pozwala Komisji określić poziomy stężenia, od których informacja o określonych substancjach będzie musiała zostać umieszczona w paszporcie. Jednocześnie przepisy przewidują możliwość ustanawiania uzasadnionych wyjątków, np. gdy śledzenie substancji jest technicznie niewykonalne albo gdy konieczna jest ochrona poufnych informacji handlowych.

DPP nie zastąpi jednak automatycznie obowiązków wynikających z REACH, CLP, RoHS lub innych przepisów sektorowych. Może natomiast stać się wspólnym cyfrowym miejscem udostępniania części wymaganych prawem informacji.

Kto będzie mógł odczytać dane?

Cyfrowy paszport nie musi być w całości publiczny.

ESPR przewiduje możliwość zróżnicowania dostępu dla poszczególnych grup użytkowników. Dostęp do odpowiedniego zakresu informacji mogą otrzymać m.in.:

• klienci;
• producenci;
• importerzy;
• dystrybutorzy;
• sprzedawcy;
• profesjonalne i niezależne serwisy;
• podmioty odnawiające i regenerujące produkty;
• przedsiębiorstwa recyklingowe;
• organy nadzoru rynku;
• organy celne;
• organizacje społeczne i związki zawodowe.

Dostęp ma być łatwy i bezpłatny, ale ograniczony do informacji, do których dany użytkownik jest uprawniony na podstawie właściwego aktu produktowego.

Część danych może być zatem dostępna publicznie po zeskanowaniu kodu, natomiast informacje techniczne, poufne albo przeznaczone wyłącznie dla organów mogą wymagać uwierzytelnienia.

DPP a tajemnica przedsiębiorstwa i RODO

Obowiązek przejrzystości nie oznacza konieczności upublicznienia całego know-how przedsiębiorcy.

Szczegółowe akty mają określić, jakie dane są publiczne, a jakie dostępne wyłącznie dla wybranych uczestników rynku. System powinien zapewniać autentyczność, integralność, bezpieczeństwo i wiarygodność informacji oraz ograniczać ryzyko ich nieuprawnionej zmiany.

ESPR wskazuje również, że dane osobowe klientów nie powinny być przechowywane w cyfrowym paszporcie bez ich wyraźnej zgody. DPP ma opisywać przede wszystkim produkt, a nie tworzyć profil jego użytkownika.

Przedsiębiorca powinien jednak ocenić, czy informacje umieszczane w systemie mogą prowadzić do identyfikacji osób fizycznych, np. jednoosobowego dostawcy, rzemieślnika, projektanta albo nabywcy zarejestrowanego egzemplarza produktu.

Jak długo paszport powinien być dostępny?

Cyfrowy paszport nie powinien znikać wraz z zakończeniem sprzedaży produktu albo zamknięciem działalności przez producenta.

Okres dostępności zostanie określony dla danej grupy produktów, przy czym powinien odpowiadać co najmniej przewidywanemu okresowi życia produktu. ESPR wymaga także, aby paszport pozostawał dostępny po niewypłacalności, likwidacji lub zakończeniu działalności w Unii Europejskiej przez podmiot odpowiedzialny za jego utworzenie.

Podmiot wprowadzający produkt na rynek ma zapewnić kopię zapasową paszportu za pośrednictwem dostawcy usług cyfrowego paszportu produktu. Rozwiązanie to ma ograniczyć ryzyko utraty danych w przypadku awarii systemu albo zakończenia działalności przedsiębiorcy.

DPP również w sprzedaży internetowej

Obowiązek udostępnienia paszportu nie ograniczy się do produktu stojącego na półce w sklepie.

Jeżeli klient nie może fizycznie zeskanować nośnika danych przed zakupem, informacje powinny być dostępne również w sprzedaży internetowej. Podmiot wprowadzający produkt na rynek ma przekazać sprzedawcom i operatorom internetowych platform handlowych cyfrową kopię nośnika danych albo unikalny identyfikator, aby mogli udostępnić go potencjalnym klientom.

W praktyce może to oznaczać konieczność dostosowania:

• kart produktów;
• systemów typu marketplace;
• baz danych produktowych;
• systemów PIM i ERP;
• ofert przekazywanych dystrybutorom;
• integracji z platformami sprzedażowymi.

DPP stanie się więc nie tylko obowiązkiem działu produkcji lub compliance, lecz także elementem procesów sprzedażowych i informatycznych.

Kto będzie odpowiedzialny za przygotowanie paszportu?

Odpowiedzialność będzie zależała od roli przedsiębiorcy w łańcuchu dostaw.

Najważniejsze obowiązki będzie miał podmiot wprowadzający produkt do obrotu albo oddający go do użytku. W zależności od modelu sprzedaży może nim być producent, importer albo inny przedsiębiorca oferujący produkt pod własną nazwą lub marką.

Podmiot ten będzie musiał zapewnić m.in.:

• utworzenie paszportu przed wprowadzeniem produktu do obrotu;
• prawidłowe powiązanie produktu z unikalnym identyfikatorem;
• kompletność i aktualność danych;
• dostępność informacji dla uprawnionych podmiotów;
• prawidłowe działanie nośnika danych;
• kopię zapasową paszportu;
• aktualizowanie informacji, gdy będzie to wymagane.

Importer nie będzie mógł ograniczyć się do wyjaśnienia, że nie otrzymał danych od producenta spoza UE. Wprowadzając produkt na rynek unijny, powinien wcześniej zapewnić sobie dostęp do informacji i dokumentacji koniecznych do spełnienia wymagań.

Unijny rejestr cyfrowych paszportów

ESPR przewiduje stworzenie unijnego rejestru DPP wspierającego identyfikację produktów i kontrolę zgodności.

W lipcu 2026 r. Komisja przyjęła rozporządzenie wykonawcze (UE) 2026/1778 ustanawiające zasady funkcjonowania rejestru cyfrowych paszportów produktu. Przepisy określają m.in. zasady rejestrowania paszportów przez zweryfikowane podmioty gospodarcze oraz udostępniania rejestru właściwym organom.

Rejestr nie powinien być utożsamiany z publiczną bazą zawierającą wszystkie informacje techniczne o każdym produkcie. Jego podstawową funkcją jest umożliwienie identyfikacji paszportu, weryfikacji produktu oraz wspieranie działań organów nadzoru i kontroli celnej.

Paszport baterii jako pierwszy praktyczny przykład

Pierwszym szczególnie zaawansowanym przykładem sektorowego paszportu jest paszport baterii, wynikający z rozporządzenia (UE) 2023/1542.

Od 18 lutego 2027 r. paszport ma dotyczyć:

• baterii do lekkich środków transportu;
• baterii przemysłowych o pojemności przekraczającej 2 kWh;
• baterii do pojazdów elektrycznych.

Paszport baterii ma być dostępny za pośrednictwem kodu QR i obejmować informacje określone w przepisach dotyczących baterii, w tym dane istotne dla identyfikacji, składu, parametrów, śladu węglowego i zagospodarowania baterii.

Rozwiązanie to pokazuje, że DPP nie jest odległą koncepcją technologiczną. W odniesieniu do pierwszych grup produktów obowiązek zacznie mieć praktyczne zastosowanie już w 2027 r.

Jak przygotować przedsiębiorstwo?

Przygotowanie do DPP nie powinno rozpoczynać się od wyboru generatora kodów QR. Najtrudniejszym zadaniem będzie zazwyczaj pozyskanie, uporządkowanie i weryfikacja danych.

Przedsiębiorca powinien w szczególności:

1. Ustalić, czy jego produkty znajdują się wśród grup priorytetowych.
2. Zidentyfikować swoją rolę – producenta, importera, dystrybutora, sprzedawcy lub właściciela marki.
3. Sporządzić mapę danych produktowych, obejmującą materiały, komponenty, substancje, części zamienne, naprawę i recykling.
4. Sprawdzić źródła danych i ustalić, które informacje są dostępne wewnętrznie, a które muszą zostać przekazane przez dostawców.
5. Zaktualizować umowy z dostawcami, wprowadzając obowiązek dostarczania kompletnych, aktualnych i weryfikowalnych informacji.
6. Określić odpowiedzialność za błędne dane, koszty ich poprawienia i konsekwencje braku dokumentacji.
7. Przygotować system identyfikacji produktów na poziomie modelu, partii lub pojedynczego egzemplarza.
8. Zintegrować systemy IT, w szczególności PIM, ERP, system sprzedażowy, bazę serwisową i dokumentację techniczną.
9. Ustalić zasady aktualizacji i kontroli danych, w tym osoby odpowiedzialne za poszczególne informacje.
10. Zweryfikować zgodność komunikacji marketingowej z danymi, które zostaną ujawnione w paszporcie.

Ostatni punkt może mieć szczególne znaczenie. Jeżeli przedsiębiorca reklamuje produkt jako „w pełni ekologiczny”, „łatwy do naprawy” albo „wykonany z materiałów pochodzących z recyklingu”, dane zawarte w DPP mogą umożliwić szybkie zweryfikowanie tych deklaracji przez konsumenta, kontrahenta lub organ.

DPP zmieni sposób zarządzania produktem

Cyfrowy paszport produktu nie jest wyłącznie kolejnym obowiązkiem etykietowym.

Wymusi on połączenie informacji, które obecnie często znajdują się w różnych działach przedsiębiorstwa:

• dane o surowcach – w dziale zakupów;
• informacje chemiczne – w dziale jakości;
• dane o śladzie środowiskowym – w dziale ESG;
• instrukcje naprawy – w serwisie;
• dane techniczne – w produkcji;
• identyfikatory towarów – w logistyce;
• informacje dla klienta – w marketingu i sprzedaży.

DPP może więc stać się cyfrowym dokumentem tożsamości produktu, ale również testem jakości zarządzania informacją w całym przedsiębiorstwie.

Firma, która nie zna pochodzenia materiałów, składu komponentów ani sposobu naprawy własnego produktu, może mieć problem nie tylko z utworzeniem paszportu. Może również nie być w stanie wykazać, że produkt spełnia wymagania niezbędne do dalszej sprzedaży na rynku Unii Europejskiej.